Knidos Antik Kenti

Datça'dan batıya giden yol, Yazıköy'ü geçtikten sonra zeytinlikler ve makilikler arasından kıvrılarak yarımadanın ucuna iner. Knidos, Ege ile Akdeniz'in buluştuğu yer olarak anılan bu burnun hemen yanında kurulmuştu. Antik coğrafyacı Strabon'un anlattığına göre kentin bir bölümü karşısındaki küçük adaya yayılmış, ada anakaraya taş setlerle bağlanmıştı. Böylece iki liman oluştu: Güneydeki büyük liman ticaret gemilerine, kuzeydeki küçük liman savaş gemilerine hizmet ediyordu. Bugün yatlar ve tur tekneleri de çoğunlukla büyük limana demirler.

Knidos, Herodotos'un Dor Hexapolis'i, yani altı kentlik Dor birliği içinde saydığı kentlerden biriydi. Kentin ilk yerleşiminin bugünkü Datça yakınlarındaki Burgaz'da olduğu ve MÖ 4. yüzyılda yarımadanın ucuna taşındığı düşünülüyor. Deniz ticareti, bilinen şarabı ve hekimlik okulu Knidos'u zengin ve tanınmış bir kent yaptı. Matematikçi ve astronom Eudoksos buralıydı; antik dünyanın yedi harikasından İskenderiye Feneri'nin mimarı olarak anılan Sostratos da öyle.

Knidos'un antik çağdaki ününü en çok taşıyan eser, heykeltıraş Praksiteles'in MÖ 4. yüzyılda yaptığı Afrodit heykeliydi. Yunan heykel sanatında anıtsal boyutlu ilk çıplak kadın figürü kabul edilen bu eseri görmek için kente deniz yoluyla gelindiği aktarılır. Yaşlı Plinius'a göre Praksiteles biri giyimli, biri çıplak iki Afrodit yapmış; önce seçme hakkı olan Koslular giyimli olanı almış, çıplak heykeli ise Knidoslular satın almıştı. Özgün heykel günümüze ulaşmadı, Roma dönemi kopyalarından tanınıyor. Yukarı teraslardan birindeki yuvarlak tapınak temeli bazı araştırmacılarca heykelin durduğu yer olarak yorumlanır; ancak bu görüş tartışmalıdır.

Ören yerinde dolaşırken limana bakan tiyatro, agora ve stoa kalıntıları, sütun parçaları ve yamaca yayılan teraslar arasında ilerlersiniz. Yukarı çıktıkça iki liman, aralarındaki dar kara parçası ve burun aynı kareye sığar. Kentte uzun yıllardır kazı ve restorasyon çalışmaları yapılıyor. 19. yüzyılda buradan götürülen Knidos Aslanı ile Demeter heykelinin bugün Londra'daki British Museum'da sergilendiğini de hatırlatalım. Yarımadanın en ucundaki Deveboynu Feneri ise beyaz kulesi ve kırmızı çatılı yapılarıyla kayalık burnun üzerinde durur.

Knidos'a Datça'dan yaklaşık 35 km'lik, yer yer virajlı bir yolla ulaşılır; yaz sezonunda Datça limanından kalkan günübirlik teknelerle denizden gelmek de mümkündür. Ören yerinde gölge yok denecek kadar azdır; yazın sabah erken ya da öğleden sonra geç saatler çok daha rahattır. Knidos'un gün batımı ünlüdür: Güneş batıda denize alçalırken taşlar sıcak bir renge bürünür. Gün batımını burada izlemeyi planlıyorsanız ören yerinin o sezondaki kapanış saatini önceden kontrol edin.